[سلام میهمان عزیز ، به وب سایت نظام تمدن نوین اسلامی خوش آمدید] - آخرین منتشر شده ها:
صفحه ی اصلی / معرفت شناسی / تعریف معرفت / معیار سنجش علم از جهل

معیار سنجش علم از جهل

میزان سنجش علم از جهل

 

52 طرح مسئله نیازمندی به معیار و میزان حقیقی

گاهی می‌بینیم در موضوع واحدی، اشخاصی به آراء و عقاید مختلفی رسیدند، طوری که هر شخصی از آن‌ها در اعتقاد خود، نسب به آن موضوع، به اطلاع یقینی متفاوت بااطلاع یقینی بقیه، رسیده است؛ درحالی‌که همه آن‌ها می‌دانند فقط اطلاع یقینی یکی از آن‌ها درست و مطابق با واقع است و چون خودش به‌یقین رسیده، اطلاع یقینی خود را نسبت به آن موضوع، درست و مطابق به‌واقع می‌داند و اطلاعات یقینی دیگران را غلط دانسته و درصدد تکفیر آن‌ها برمی‌آید؛ نتیجه می‌گیریم که صرفِ اطلاعات یقینی داشتن هم همیشه ما را به علم نمی‌رساند بلکه اطلاعات یقینی برای داشتن هویت علمی، نیازمند قید «مطابقت با واقع» است زیرا تا زمانی که این قید در آن لحاظ نشود، اطلاعات یقینی ما، بین «علم» و «جهل مرکب» مردد خواهد بود و چون تردد مخالف و مُبایِن علم است، پس باید برای رسیدن به علم، دنبال اطلاعات یقینی مطابق با واقع باشیم؛ اما مشکل اینجاست که بعضی مواقع در موضوع واحد، اطلاعات یقینی مطابق با واقع اشخاص هم باهم در تضاد است، برای مثال: مذهب شیعه در قیام امام حسین (علیه‌السلام) علیه یزد (لعنه الله علیه) معتقد است امام (علیه‌السلام) در واقعیت پیروز گردید درحالی‌که با متد علوم تجربی، یزید مخالفین خود را سرکوب کرده و پیروز شد؛

پاسخ های قابل طرح و راه‌حل های قابل فرض

آیا باید دوباره دنبال قیدی برای مقید کردن اطلاعات یقینی مطابق با واقع باشیم تا در این مواقع هم مسلط به میزان و معیاری برای تشخیص درستی و نادرستی اقوال مختلف، گردیم؛ یا باید به سراغ مباحث طرح‌شده در فلسفه‌ی علم رفته و با استفاده از آن‌ها، مسئله را حل نماییم؛شاید شخصی بگوید: خوب فقط یکی از این دو قول، مطابق با واقع است، بعد برای مدعای خود دلیل آورده و آن را توجیه کند؛ یا شخصی دیگر جسورانه بگوید: خود واقعیت نسبی و هر دو قول درست است؛ تا شخصی دیگر هم بتواند پا را فراتر گذاشته و بگوید: اصلاً واقعیتی وجود ندارد، هر چه ما حق و واقع بدانیم، همان واقعیت است؛ بعد شخصی دیگر با دیدن این نظرات بی‌ربط، عصبانی شده، بگوید: نمی‌توانید مسئله را حل کنید، چرا صورت‌مسئله را پاک می‌کنید؟! نمی‌دانم که علمی‌تر از ارائه‌ی این مهملات است؛ سپس فرد بعدی خود را جمع‌وجور کرده، بعد از تأملاتی می‌گوید: شاید بین حقیقت و واقعیت فرقی است! درنهایت ما، با دیدن این نظرات مختلف می‌پرسیم: بالاخره راه‌حل نهایی و معیار تشخیص علم حقیقی از غیرحقیقی چیست؟

معیار و میزان سنجش علم از غیر علم از دید امام علی (ع):

 امیرالمؤمنین (ع) راه‌حل نهایی و معیار حقیقی را، در پاسخ فردی که او هم مثل ما دنبال معیاری برای تشخیصِ حق و باطل می‌گشته، می‌فرماید که: «اَنَّ الحقَ و الباطلَ لایعرفانِ باقدارِ الرجالِ اِعرف الحقَ تعرف اَهلَه و اعرف الباطلَ تعرف اَهلَه» یعنى باید حق‌شناس و باطل شناس باشى، نه اشخاص و شخصیت شناس؛ پس باید افراد – خواه شخصیت‌های بزرگ و خواه شخصیت‌های کوچک – را با حق مقایسه کنى، اگر با آن منطبق شدند شخصیتشان را بپذیرى و الا نه؛ زیرا در اینجا امام على (ع)، معیار حقیقت را خود حقیقت قرار داده است و روح تشیع نیز جز این چیزى نیست(۱)

میزان قرار دادن هویت علم در سنجش علم حقیقی از غیرحقیقی:

پس اگر «اطلاعات یقینی که در نظر قائلان آن‌ها مطابق با واقع هستند» را با میزان «هویتی که از حق و حقیقت شناخته‌ایم» قیاس کنیم، دو صورت قابل فرض است یا اطلاعات یقینی آن اشخاص در آن میزان، وزن خواهد داشت که در این صورت حق و علم است والا باطل و جهل می‌باشد؛ بنابراین لازم است ابتدا «هویت حقیقی علم و حقیقت» تعریف شود که برای تعریف و تبیین دقیق آن، باید محتوای آن را کامل دانست؛ زیرا اگر محتوایی که ما از شناخت درک کردیم سطحی و کم‌عمق باشد، تعریف ما هم از شناخت و حقیقت نیز سطحی و کم‌عمق خواهد بود یعنی خود میزان مشکل‌دار خواهد بود  اما اگر محتوای شناخت را درنهایت عمقی که می‌توان از آن درک کرد، درک کنیم، در این موقع است که می‌توانیم به تبیینی درست و مطابق با حقیقت و هویت علم برسیم تا سپس طبق آن معیار و میزان حق و باطل را تمییز دهیم.

هویت علم از منظر امام خامنه ی:

علم را اسلام قدسیت بخشیده، علم یک امر مقدس است؛ دنبال علم رفتن دارای قدسیت است. این‌طور نیست که علم مثل هر ابزار دیگری، فقط وسیله‌ای برای پول در آوردن باشد – حالا پول هم از آن در می‌آید – اما قدسیت علم باید حفظ شود؛ «العلم نور»؛ نور بودن علم باید مورد نظر باشد(۱).

……………………………………………………………………
۱-جاذبه و دافعه امام علی، مرتضی مطهری،۱۳۶۸، ص ۱۳۶.
۲- بیانات‌ امام خامنه ی در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاه امام صادق (علیه‌السّلام)  ۱۳۸۴/۱۰/۲۹

پوستر مطلب میزان سنجش علم از جهل

????????????????????????????????????????????????????????

 

در باره مرتضی جلیلی

سلام دوستان گلم در این وب قصد دارم نکته ها و دقایق ها از بزرگان تعریف کنم شاید دلی شاد شود یا محفلی گرم و دوست دارم اگر فضلی آموختم اسمم نه معروف به دکتر بلکه معروف به حجت الاسلام باشد که حجت الاسلامی افتخار است ....

نسبت به این مطلب نظری دارید؟

همه ی ما مسئولیم آقایی دلار را بشکنیم

۲ دیدگاه

  1. سلام
    پس باید افراد را با حق مقایسه کنى، اگر با آن منطبق شدند شخصیتشان را بپذیرى و الا نه!
    ممکن است اشخاص در تشخیص حق هم با هم تضاد داشته باشند
    در اینصورت این تضاد چطور حل خواهد شد؟

  2. ممنون از حضورتون
    کسانی که حقیقت جوی واقعی هستند حق طلب واقعی هم هستند یعنی طبق این اصل قرآنی که فَوقَ کلُّ ذَی عِلمٍ عَلیم(قرآن ،یوسف،۷۶) به داشته های خود متعصب نبوده و غرور علمی ندارند پس کماکان در نزد هر واقعه یا نزد هر قولی تدبر و تفکر و تعمق دارند و نزد علما اهل پرسش و سوال هستند تا آب حقیقت نجویند تشنه حقیقت هستند پس دو شخص حق طلب و حق جو در نهایت به اتحاد خواهند رسید چون حقیقت واحد است.
    بازهم منتظر رصد عمار گونه ی شما هستم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *